Beelden in het dorp

Sint-Martens-Latem heeft al bijna honderd jaar het imago van een “kunstdorp in Vlaanderen”. Mede om aan te knopen bij een roemrijk verleden nam het gemeentebestuur het initiatief om op geschikte locaties beelden van actuele kunstenaars te plaatsen. Zo gaan verleden en heden hand in hand. 

Dat Herman van Nazareth als eerste onze gemeente mag gebruiken als ‘tentoonstellingsruimte’ is niet toevallig. De kunstenaar is sinds jaren een vertrouwd figuur in de Latemse cultuurkringen en -trefplaatsen en sterk verbonden met de streek tussen Leie en Schelde.

De dialoog (Herman van Nazareth)

Zijn sculptuur Uitbundigheid die de rotonde aan Galerij De Vos siert, past in het gedachtegoed van het expressionisme.  Ook De Dialoog, de twee koppen die voor de raadzaal van het gemeentehuis opgesteld zijn, getuigt van een expressionistische gevoeligheid van Herman van Nazareth, met een duidelijke voorkeur voor de sobere vorm.  Het beeld van twee sprekende of eerder zwijgende figuren, geplaatst voor het gebouw waar de maandelijkse gemeenteraadszittingen doorgang vinden,  is inmiddels de blikvanger van het dorp geworden. Aan de gemeenteschool van Deurle staat een beeld in dezelfde stijlopvatting: Het wachtertje. 

Moeder Aarde (2004)

Moeder Aarde II (2008)

Het beeld Moeder Aarde I  is een pronkstuk van de Kortrijkse kunstenares Ann Deman, gelegen aan de Leiesteiger vlakbij het gemeentehuis. De verbondenheid met de aarde komt nergens zo expliciet aan de orde als in het thema Moeder Aarde. Ann Deman vindt in dit universele geloof het natuurlijke vertrekpunt. Met haar wijd gespannen volume herinnert de liggende ‘moeder’ nog het meest aan het werk van Henry Moore. Deze Britse beeldhouwer schrijft het volgende: “Aan de zin en de betekenis van de vorm zelf ontspringen talloze associaties uit de historie van de mensheid. Zo roepen bijvoorbeeld ronde vormen voorstellingen op van vruchtbaarheid en rijpheid, waarschijnlijk omdat de aarde, de vrouwenborst en de meeste vruchten rond zijn en op grond van onbewuste ervaringen deze betekenis als achtergrond bezitten”.
Met Moeder Aarde I appelleert Ann Deman aan die onbewuste gedachten. Bovendien versterkt zij op een subtiele manier de kracht van het thema: de vrouw die Moeder Aarde is, geeft de verbondenheid met de oorsprong niet prijs. Het resultaat is een beeld dat in het intieme samengaan melding maakt van een gekwadrateerde vruchtbaarheid. Sinds juni 2008 prijkt Moeder Aarde II van Ann Deman in het Gemeentelijk domein De Spoelberch, in de Dorpsstraat te Deurle. Deze monumentale bronssculptuur van 8 m lang getuigt van een andere energie, die van een figuur die zich in een schreeuw om leven los worstelt uit de aarde.

Op de rotonde van de Golflaan/Latemstraat staat sedert 2005 de hoge bronssculptuur De mensentoren. Dit beeld van de in onze regio bekende beeldhouwer Jan Desmarets stapelt in drie lagen totaal vijf bijna identieke menselijke figuren op elkaar. Met dit werk lijkt de kunstenaar de menselijke afhankelijkheid en solidariteit te willen verbeelden. Of misschien schuilt er eerder een verwijzing in naar de menselijke strijd om macht, waarbij de medemens zonder respect wordt gebruikt.

Karel van de Woestijne 1909 (Carl De Cock), bronzen replica 2004
 
Tegen de glazen westgevel van de raadzaal van het gemeentehuis staat de bronzen buste van Karel Van de Woestijne, in 1909 door de Latemse beeldhouwer Carl De Cock in gips ontworpen. Ter gelegenheid van de eerste editie van de Karel van de Woestijneprijs voor Poëzie werd in 2004 een replica in brons afgegoten. Het beeld is een blijvende huldeblijk aan de schrijver-dichter die zeven jaar in Sint-Martens-Latem heeft gewoond en door zijn teksten in bijzonder mate heeft bijgedragen aan de reputatie van Sint-Martens-Latem als kunstenaarsdorp.

 
Global Success Sharing 2003, Sven 't Jolle

In 2003 was Sint-Martens-Latem de winnaar van de 'Thuis voor een Beeld' - wedstrijd van Radio 2. Het beeld Global success sharing van de Antwerpse kunstenaar Sven 't Jolle kreeg een plaats  toegewezen in de Kapitteldreef op het domein van het Gemeentelijk Museum Gevaert-Minne. Het kunstwerk dat twee ossen en een drijver laat zien,  bezit een grote symbolische achterliggende waarde. Het roept op tot solidariteit en het delen van succes en verwijst gedeeltelijk naar onze huidige maatschappij waarin prestatiedrang en consumptie centraal staan. Deze maatschappelijke visie die in het kunstwerk schuilt, sluit perfect aan bij de opvatting die de kunstenaar Edgar Gevaert destijds reeds had als bioboer en als stichter van een wereldcommune.