Historiek

Archeologische vondsten

Alhoewel er tot de middeleeuwen geen aanwijzingen zijn van een eventuele bewoning in Deurle, werden bij de bouw van het voormalig kasteel della Faille in 1850 stukken teruggevonden van wapens en een helm die dateerden van het Romeins tijdvak.

In Latem werden zelfs enkele neolitische bijlen en materiaal uit het ijzertijdperk gevonden die aantonen dat het gebied reeds in de prehistorie werd bezocht of bewoond. Romeinse munten en scherven werden er eveneens aangetroffen.

In de middeleeuwen vormden Deurle en Latem elk een parochie, want voor de Franse Revolutie bestonden er geen gemeenten zoals wij die nu kennen en was er ook geen eenheid op het stuk van gerechtelijke of bestuurlijke organisatie.

Grondgebied

Het grondgebied van beide parochies of dorpen lag verdeeld over verschillende heerlijkheden. Zo kende Deurle 's Graven Hazele (of 's Graven Aerseele) als belangrijkste heerlijkheid en verder de heerlijkheden van Nevele en van de Broeckstraete.

Latem was onder meer verdeeld over de heerlijkheid van de Sint-Baafsabdij, de heerlijkheid Overmeers (zelf heerlijk leen van de Sint-Pietersabdij), een enclave die deel uitmaakte van de heerlijkheid van Nevele, en ten slotte de heerlijkheid van 's Graven Hazele.

Deze vier vindt men terug op het gemeentelijk wapenschild. De heerlijkheden van Nevele en van 's Graven Hazele strekten zich dus zowel over Deurle als over Latem uit.

Oorlog en bezetting

In oktober 1578 werden ongeveer 200 boeren van de gemeente en de omliggende dorpen die gewapend weerstand boden, verslagen door de Walen.

‘Vrijbuiters’ uit Sluis ondernamen in december 1585 een uitval in Deurle en Latem.

Van 1635 tot 1648 woedde de oorlog van Frankrijk en de Verenigde Provinciën tegen Spanje waardoor de dorpen rondom Gent verwoest en uitgebuit werden door zowel de vijandelijke als hulpbiedende troepen.
In de tweede helft van de 17de eeuw werd het land zwaar geteisterd door de oorlogen van Lodewijk XIV. In 1675 kampeerde deze Franse koning met zijn leger in Deurle, wat grote schade meebracht voor de landbouw.

Ook bij de belegering van Gent in 1708 werden verwoestingen aangericht en moest de bevolking grote geldsommen betalen voor het onderhoud van het Franse leger.

Eind 1792 werden Gent en omstreken ingenomen door het Franse leger en de daaropvolgende jaren werd Vlaanderen bij Frankrijk ingelijfd.

In 1794 werden de heerlijke rechten, de tiendeheffingen en de adel afgeschaft. De conscriptie werd ingesteld en heel wat dorpelingen werden bij het Franse leger ingelijfd. Tevens werd een burgerlijk bestuur ingevoerd.

Na de slag bij Waterloo werd het ‘Zuiden’ in 1814 met de Noordelijke Nederlanden verenigd.

Beroepsbezigheden

Beide gemeenten zijn tot en met de eerste helft van de 20ste eeuw vooral landbouwdorpen gebleven. Enige noemenswaardige nijverheid is er niet geweest, behalve de Blekerij aan de Leie in Sint-Martens-Latem, enkele bloemisterijen in beide dorpen en in Sint-Martens-Latem een paar familiale brouwerijen en een stokerij.

De bevolkingstoename die sedert het begin van de eeuw zachtjes op gang was gekomen, zette zich na de Tweede Wereldoorlog met een ware stroomversnelling door. Het natuurschoon trok heel wat inwijkelingen aan, zodat beide dorpen een residentieel karakter kregen en de landbouw ruim verdrongen werd.

Gelukkig zijn onze twee dorpsgemeenschappen toch nog aantrekkelijk landelijk. Er is ook nog merkwaardig veel groen, sfeer en bezieling waarvoor we onze inwoners, onze raden en verenigingen alsook allen die hier verblijven, oprecht dankbaar zijn.

Sint-Martens-Latem, een kunstenaarsdorp

Sint-Martens-Latem heeft in de eerste plaats faam verworven door een groep gerenommeerde Gentse kunstenaars die vanaf 1900 in het dorp actief zijn. Hun gastheer is Albijn Van den Abeele, de gemeentesecretaris en schilder die de immigranten uit de grote stad een warm hart toedraagt.

Tot de eerste groep behoren onder meer Valerius de Saedeleer, George Minne en Karel en Gustave van de Woestyne. Hun kunst staat in het teken van een religieus geïnspireerd symbolisme met stijlkenmerken van de art nouveau en de Vlaamse Primitieven.
Albert Servaes gaat meer zijn eigen weg en staat tussen de twee groepen in.

Kort na 1905 komt een andere generatie naar Latem. Men vindt eerst zijn heil binnen de stijl van het impressionisme, waarvan Emile Claus, even ten zuiden van Latem wonend, het grote voorbeeld is. De belangrijke vertegenwoordigers van de tweede groep zijn Frits Van den Berghe, Constant Permeke, Gust en Leon De Smet en Maurice Sys.

Na de Eerste Wereldoorlog doet het expressionisme zijn intrede in de kunst van Van den Berghe, Gust De Smet en Permeke. De werken die in de jaren twintig ontstaan, geven Sint-Martens-Latem als kunstenaarsdorp een definitieve plaats in de geschiedenis. Hubert Malfait en Jules De Sutter zetten de tendens van dit landelijk expressionisme na 1925 verder.

Vele Latemse en Deurelse kunstenaars liggen begraven op de kerkhoven van de twee deelgemeentes en op de Latemse begraafplaats.

Op het oude kerkhof van Latem liggen George Minne en Albijn Van den Abeele.

Op de nieuwe begraafplaats vindt men de graven van onder meer Richard Minne, Lieven Duvosel, Firmin Van Hecke, Edgar Gevaert, Pol Van Assche, Miel Roos, Carl De Cock, Jules De Sutter, Hubert Malfait, Herman Van den Abeele, Miel De Cauter, Maurice Schelck, Chris Pots, Frans De Cauter, Hendrik Caspeele, Julien Van Langenhove, Vic Dooms en Eduard De Clercq.

Op het kerkhof van Deurle rusten o.a. de broers Gust en Leon De Smet, Xavier De Cock, Jenny Montigny, Albert Claeys, Luc-Peter Crombé, Hugo Van den Abeele (geschiedschrijver en 53 jaar gemeentesecretaris), de toneelschrijver Gaston Martens, Piet Bekaert en de dichter Jef De Belder.

Gemeentehuis
Dorp 1
9830 Sint-Martens-Latem
België
08:30 - 12:00
Gezien de coronamaatregelen werken wij enkel op afspraak.
08:30 - 12:00
Gezien de coronamaatregelen werken wij enkel op afspraak.
08:30 - 12:00
Gezien de coronamaatregelen werken wij enkel op afspraak.
13:30 - 16:00
Enkel dienst Burgerzaken - enkel op afspraak gezien de coronamaatregelen.
08:30 - 12:00
Gezien de coronamaatregelen werken wij enkel op afspraak.
08:30 - 12:00
Gezien de coronamaatregelen werken wij enkel op afspraak.
09:00 - 11:45
Enkel dienst Burgerzaken - enkel op afspraak gezien de coronamaatregelen.
Gesloten
Warning 2 november gesloten
eerste Latemse groep