Kunstenaarswoningen en architectuur

In de gemeente Sint-Martens-Latem verbleven heel wat kunstenaars en werden verschillende architecturale pareltjes gebouwd. Hieronder leest u een overzicht.

Kunstenaarswoningen in Latem

Het tweede gebouw op de rechteroever naast het Tempelhof was van 1898 tot 1908 het woonhuis van de landschapschilder Valerius De Saedeleer. Daarna is het tot 1920 bewoond door zijn collega Maurice Sys.

In het monumentale herenhuis in de Latemstraat 12 woonde Albijn Van den Abeele van 1881 tot 1918. Zijn atelier lag op de eerste verdieping waar het venster uitgaf op de kerk van Latem en op de voormalige stokerij. ‘Binus’ was burgemeester, gemeentesecretaris, schrijver en dichter. Het huis was  een belangrijk trefpunt van 'Latemse' schilders, beeldhouwers, schrijvers, dichters tussen 1884 en 1914.

Op nummer 16 verbleven met enige onderbrekingen de gebroeders Gustave en Karel van de Woestijne tussen 1905 en 1909. Een stenen plaquette herinnert aan hun tussenstop op nummer 43.

De witte hoeve in de Latemstraat 70 werd tussen 1908 en 1913 bewoond door schilder Gust De Smet. Van hieruit had hij zicht op het 'Vijvertje' dat hij vaak op doek zette.

Het zogenaamde ‘Schildershuis’, een 19e eeuwse hoeve in de Koperstraat 20 was van 1906 tot 1913 het woonhuis en atelier van Leon De Smet. Zijn jongere broer Gust schilderde hier een imposante reeks doeken. Tussen 1920 en 1940 had kunstcriticus en schilder Georges Chabot er bovendien zijn buitenverblijf.

Schuin aan de overzijde van de Nelemeersstraat, het vroegere Brakel, stonden rond 1900 vier arbeiderswoningen op één rij. Voor WOI woonden er diverse kunstenaars: Gust De Smet, Alfons Dessenis, Maurits Niekerk, Constant Permeke,  Albert Servaes en Frits Van den Berghe.

Aan de Eikeldreef 16 woonde vanaf 1928 de in Gent geboren schrijver-dichter Richard Minne (1891-1965). Het originele woonhuis is ondertussen afgebroken.

In de Baarle Frankrijkstraat 10 bevindt zich het hotel Torenhof. Dit is het oude woonhuis-atelier van Albert Servaes. De bouwwerken startten in 1915 naar een ontwerp van architect August Desmet. Hij inspireerde zich op de romaanse kloosterarchitectuur en meer traditionele hoevebouw. De toren werd pas na het einde van WOI voltooid.

In de bossen van de Edgard Gevaertdreef en Kapitteldreef bevindt zich het voormalig woonhuis en atelier Edgar Gevaert (1891-1965) en zijn vrouw Marie Minne. Edgar Gevaert tekende zelf de plannen en inspireerde zich hiervoor op zijn voorouderlijk huis, een 16 de eeuwse hoeve ‘Te Mere’ in Mater bij Oudenaarde. De verwijzing is vooral duidelijk in de vensterbogen die refereren aan de  Vlaamse renaissancestijl. Zijn atelier is nog steeds herkenbaar aan de grote ramen.

In 1900 huurde de beeldhouwer George Minne in de Hoge Heirweg 51 ‘Het Rozenhuis’. Hij vervaardigde hier versies van de ‘Fontein der geknielden’.
In 1907 ontwierp en bouwde hij zijn definitieve woning en atelier aan de Kortrijksesteenweg 62. Latems schrijnwerker en aannemer Jules Maebe voerde de werken uit. De kunstenaar stierf hier in 1941. Daarna is het huis verbouwd en werden er achteraan nieuwe bijgebouwen opgericht.

Schilder Jules De Sutter (1895-1970) vestigde zich in 1939 op nummer 27 in de Oudburgweg. Het huis is een ontwerp van architect Eysselinck.                                 

Kunstenaarswoningen in Deurle

In de Gustaaf De Smetlaan 1 bevindt zich het Gemeentelijk Museum Gust De Smet. Dit was het laatste woonhuis met atelier van de grote expressionist Gust De Smet van 1936 tot aan zijn dood in 1943. Het huis werd gebouwd door burgerlijk conducteur René Van Der Plaetsen. Voordien verhuisde de kunstenaar vaak binnen de regio.

In de Dorpsstraat 60 had kunstenares Jenny Montigny een tijd haar atelier. Ze was een groot bewonderaar van de impressionist Emile Claus. In de zijgevel van het pand kan men nog de contouren zien van het grote atelierraam.

Schrijver Cyriel Buysse bouwde in 1909 een atelier op hoge palen op de duinhelling achter de Sint-Aldegondiskerk. Van hieruit had hij een immens vergezicht over het Leiedal. Hier schreef hij onder andere het dagboek ‘Zomerleven’, een hymne aan het mysterie van de Leienatuur.

Bijzondere architectuurwoningen

Hieronder volgen enkele representatieve voorbeelden van bijzondere woningen in de gemeente.

Eén van de eerste villa’s in de bossen van Heidebergen was het modernistisch buitenverblijf van architect Oscar Pintelon (1905-1986). Deze villa werd gebouwd in 1934 en is een opmerkelijke constructie in baksteen en beton met verspringende volumes onder platte daken.

Architect E. Magerman ontwierp enkele gebouwen met typisch ogivaal pannendak in de gemeente. Zo is er de ‘villa Zomernest’ in de Kwakstraat 13 en de Latemse Kluis, een voormalig buitengoed van de paters Dominicanen in de Kapitteldreef 40.

In 1912 liet gewezen socialistisch minister Edward Anseele in de Pontstraat 84 in Deurle de art nouveau villa ‘Leiezicht’ optrekken door de Gentse architect Geo Henderick. Opvallend is de smeedijzeren art nouveau tuinafsluiting met gestileerde florale motieven.

De villa op de hoek van de straat met de Oudburgweg is één van de laatste villa’s van Gents architect Gaston Eysselinck in zijn typische zakelijke stijl. Hij werd gebouwd in 1951-52 voor professor Dr. Versichelen.  Het oorspronkelijk gebouw werd later nog uitgebreid en ingrijpend aangepast.

Villa Van Wassenhove is gelegen in de Brakelstraat. De woning werd gebouwd in 1970-74 naar een ontwerp van architect Juliaan Lampens in zijn typische betonarchitectuur of brutalisme. De Universiteit Gent gaf de woning in langdurig beheer aan het Museum Dhondt-Dhaenens. Ze wordt gebruikt als residentieplek voor kunstenaars, schrijvers en onderzoekers.

Architect Ivan Van Mossevelde maakte in de jaren 70 gebruik van gesloten brutalistische betonwanden. Enkele van zijn opmerkelijke gebouwen zijn de villa voor kunstverzamelaar Roger Matthys-Colle (Warandedreef 13), Villa M (Kwakstraat 21) alsook het huidige gemeentehuis (Dorp 1).

Bijkomende informatie over de woningen kan gevonden worden op de Inventaris van het Onroerend Erfgoed. 

Websites

https://www.museumdd.be/nl/woning-van-wassenhove
http://www.juliaanlampens.be

https://inventaris.onroerenderfgoed.be

 

Dienst Vrije Tijd - Cultuur
Vennelaan 23
9830 Sint-Martens-Latem
België
vr
za
zo
ma
di
wo
do
08:30-12:00
Gesloten
Gesloten
08:30-12:00
08:30-12:00
08:30-12:00
08:30-12:00